Kanji Version 13
logo

  

  

為 vi, vị  →Tra cách viết của 為 trên Jisho↗

Kanji thường dụng Nhật Bản (Bảng 2136 chữ năm 2010)
Số nét: 9 nét - Bộ thủ: 火 (4 nét) - Cách đọc: イ
Ý nghĩa:
vì, hành vi, do

vi [Chinese font]   →Tra cách viết của 為 trên Jisho↗

Từ điển hán tự
Số nét: 9 nét - Bộ thủ: 火
Ý nghĩa:
vi
phồn thể

Từ điển trích dẫn
1. (Động) Làm ra, chế ra. ◇Chu Lễ : “Vi nhạc khí” (Xuân quan , Điển đồng ) Chế ra nhạc khí.
2. (Động) Làm. ◎Như: “vi thiện tối lạc” làm điều lành rất vui, “sự tại nhân vi” muôn sự do người làm nên.
3. (Động) Trị lí, sửa trị. ◎Như: “vi quốc” trị nước. ◇Luận Ngữ : “Vi chánh dĩ đức, thí như bắc thần, cư kì sở, nhi chúng tinh cung chi ” , , , (Vi chánh ) Trị lí (làm việc trị dân) mà dùng đức (để cảm hóa), thì cũng như sao bắc đẩu ở chỗ của nó, mà các sao khác hướng theo cả.
4. (Động) Đặt ra, lập ra, thiết trí. ◇Liễu Tông Nguyên : “Tần hữu thiên hạ, liệt đô hội nhi vi chi quận ấp” , (Phong kiến luận ) Nhà Tần nắm được thiên hạ, chia cắt các đô hội mà đặt ra quận ấp.
5. (Động) Đảm nhiệm, giữ chức. ◇Luận Ngữ : “Tử Du vi Vũ Thành tể” (Ung dã ) Tử Du giữ chức tể ở Vũ Thành.
6. (Động) Biến thành, trở thành. ◇Thi Kinh : “Cao ngạn vi cốc, Thâm cốc vi lăng” , (Tiểu nhã , Thập nguyệt chi giao ) Bờ cao thành hang, Vực sâu thành gò.
7. (Động) Là. ◎Như: “thất bại vi thành công chi mẫu” thất bại là mẹ thành công.
8. (Động) Khiến, làm cho. ◇Dịch Kinh : “Tỉnh tiết bất thực, vi ngã tâm trắc” , (Tỉnh quái ) Giếng rửa sạch mà không dùng, khiến lòng ta xót xa.
9. (Động) Bị (thể thụ động). ◇Luận Ngữ : “Bất vi tửu khốn” (Tử Hãn ) Không bị rượu làm cho khốn đốn.
10. (Liên) Thì, thì là. § Dùng như “tắc” . ◇Luận Ngữ : “Quân tử hữu dũng nhi vô nghĩa vi loạn, tiểu nhân hữu dũng nhi vô nghĩa vi đạo” , (Dương Hóa ) Người quân tử có dũng mà không có nghĩa thì là phản loạn, kẻ tiểu nhân có dũng mà không có nghĩa thì đi trộm cướp.
11. (Liên) Nếu, như quả. ◇Hàn Phi Tử : “Vương thậm hỉ nhân chi yểm khẩu dã ,vi cận vương, tất yểm khẩu” , , (Nội trữ thuyết hạ ) Vua rất thích người ta che miệng, nếu ở gần vua, thì phải che miệng.
12. (Liên) Hay là, hoặc là. ◇Vương Duy : “Quân gia Thiếu Thất tây, Vi phục Thiếu Thất đông” 西, (Vấn khấu giáo thư song khê 谿) Nhà ông ở phía tây núi Thiếu Thất, Hay ở phía đông núi Thiếu Thất?
13. (Trợ) Đặt cuối câu, biểu thị nghi vấn. ◇Luận Ngữ : “Quân tử chất nhi dĩ hĩ, hà dĩ văn vi?” , (Nhan Uyên ) Người quân tử chỉ cần cái chất (bản chất tốt) là đủ, cần chi tới văn (văn sức bề ngoài)?
14. (Trợ) Đặt cuối câu, biểu thị cảm thán. ◇Trang Tử : “Quy hưu hồ quân, dữ sở dụng thiên hạ vi!” , (Tiêu dao du ) Xin về với ngôi vua của ông đi, ta chẳng dùng đến thiên hạ làm gì cả!
15. (Trợ) Rất, thật là. ◎Như: “đại vi cao hứng” rất là hứng khởi, “thậm vi trọng yếu” thật là quan trọng.
16. Một âm là “vị”. (Trợ) Vì (mục đích). ◎Như: “vị chánh nghĩa nhi chiến” vì chính nghĩa mà chiến tranh.
17. (Trợ) Vì, bởi, do (nguyên nhân). ◎Như: “vị hà bất khứ?” vì sao không đi?
18. (Trợ) Cho, để cho. ◎Như: “vị dân phục vụ” phục vụ cho dân (vì dân mà phục vụ).
19. (Trợ) Với, đối với, hướng về. ◇Đào Uyên Minh : “Thử trung nhân ngữ vân: Bất túc vị ngoại nhân đạo dã” : (Đào hoa nguyên kí ) Trong bọn họ có người dặn: Ðừng kể với người ngoài hay làm gì nhé!
20. (Động) Giúp. ◇Luận Ngữ : “Phu tử bất vị dã” (Thuật nhi ) Nhà thầy chẳng giúp vậy.
21. § Cũng viết là “vi” .
Từ ghép
chỉ lộc vi mã 鹿 • chỉ phúc vi hôn • chiếm công vi tư • dĩ vi • đa văn vi phú • hành vi • nhân vi • nhân vi • sở vi • thành vi • tự dĩ vi thị • vi phi tác đãi • vi phú bất nhân • vô vi

vy
phồn thể

Từ điển phổ thông
làm, gây nên
Từ điển Thiều Chửu
① Dùng như chữ vi .
Từ điển Trần Văn Chánh
Như
Từ điển Nguyễn Quốc Hùng
Một lối viết của chữ Vi .



vị
phồn thể

Từ điển phổ thông
1. bởi vì
2. giúp cho
Từ điển trích dẫn
1. (Động) Làm ra, chế ra. ◇Chu Lễ : “Vi nhạc khí” (Xuân quan , Điển đồng ) Chế ra nhạc khí.
2. (Động) Làm. ◎Như: “vi thiện tối lạc” làm điều lành rất vui, “sự tại nhân vi” muôn sự do người làm nên.
3. (Động) Trị lí, sửa trị. ◎Như: “vi quốc” trị nước. ◇Luận Ngữ : “Vi chánh dĩ đức, thí như bắc thần, cư kì sở, nhi chúng tinh cung chi ” , , , (Vi chánh ) Trị lí (làm việc trị dân) mà dùng đức (để cảm hóa), thì cũng như sao bắc đẩu ở chỗ của nó, mà các sao khác hướng theo cả.
4. (Động) Đặt ra, lập ra, thiết trí. ◇Liễu Tông Nguyên : “Tần hữu thiên hạ, liệt đô hội nhi vi chi quận ấp” , (Phong kiến luận ) Nhà Tần nắm được thiên hạ, chia cắt các đô hội mà đặt ra quận ấp.
5. (Động) Đảm nhiệm, giữ chức. ◇Luận Ngữ : “Tử Du vi Vũ Thành tể” (Ung dã ) Tử Du giữ chức tể ở Vũ Thành.
6. (Động) Biến thành, trở thành. ◇Thi Kinh : “Cao ngạn vi cốc, Thâm cốc vi lăng” , (Tiểu nhã , Thập nguyệt chi giao ) Bờ cao thành hang, Vực sâu thành gò.
7. (Động) Là. ◎Như: “thất bại vi thành công chi mẫu” thất bại là mẹ thành công.
8. (Động) Khiến, làm cho. ◇Dịch Kinh : “Tỉnh tiết bất thực, vi ngã tâm trắc” , (Tỉnh quái ) Giếng rửa sạch mà không dùng, khiến lòng ta xót xa.
9. (Động) Bị (thể thụ động). ◇Luận Ngữ : “Bất vi tửu khốn” (Tử Hãn ) Không bị rượu làm cho khốn đốn.
10. (Liên) Thì, thì là. § Dùng như “tắc” . ◇Luận Ngữ : “Quân tử hữu dũng nhi vô nghĩa vi loạn, tiểu nhân hữu dũng nhi vô nghĩa vi đạo” , (Dương Hóa ) Người quân tử có dũng mà không có nghĩa thì là phản loạn, kẻ tiểu nhân có dũng mà không có nghĩa thì đi trộm cướp.
11. (Liên) Nếu, như quả. ◇Hàn Phi Tử : “Vương thậm hỉ nhân chi yểm khẩu dã ,vi cận vương, tất yểm khẩu” , , (Nội trữ thuyết hạ ) Vua rất thích người ta che miệng, nếu ở gần vua, thì phải che miệng.
12. (Liên) Hay là, hoặc là. ◇Vương Duy : “Quân gia Thiếu Thất tây, Vi phục Thiếu Thất đông” 西, (Vấn khấu giáo thư song khê 谿) Nhà ông ở phía tây núi Thiếu Thất, Hay ở phía đông núi Thiếu Thất?
13. (Trợ) Đặt cuối câu, biểu thị nghi vấn. ◇Luận Ngữ : “Quân tử chất nhi dĩ hĩ, hà dĩ văn vi?” , (Nhan Uyên ) Người quân tử chỉ cần cái chất (bản chất tốt) là đủ, cần chi tới văn (văn sức bề ngoài)?
14. (Trợ) Đặt cuối câu, biểu thị cảm thán. ◇Trang Tử : “Quy hưu hồ quân, dữ sở dụng thiên hạ vi!” , (Tiêu dao du ) Xin về với ngôi vua của ông đi, ta chẳng dùng đến thiên hạ làm gì cả!
15. (Trợ) Rất, thật là. ◎Như: “đại vi cao hứng” rất là hứng khởi, “thậm vi trọng yếu” thật là quan trọng.
16. Một âm là “vị”. (Trợ) Vì (mục đích). ◎Như: “vị chánh nghĩa nhi chiến” vì chính nghĩa mà chiến tranh.
17. (Trợ) Vì, bởi, do (nguyên nhân). ◎Như: “vị hà bất khứ?” vì sao không đi?
18. (Trợ) Cho, để cho. ◎Như: “vị dân phục vụ” phục vụ cho dân (vì dân mà phục vụ).
19. (Trợ) Với, đối với, hướng về. ◇Đào Uyên Minh : “Thử trung nhân ngữ vân: Bất túc vị ngoại nhân đạo dã” : (Đào hoa nguyên kí ) Trong bọn họ có người dặn: Ðừng kể với người ngoài hay làm gì nhé!
20. (Động) Giúp. ◇Luận Ngữ : “Phu tử bất vị dã” (Thuật nhi ) Nhà thầy chẳng giúp vậy.
21. § Cũng viết là “vi” .
Từ điển Trần Văn Chánh
Như
Từ ghép
nhân vị • vị kỷ • xả kỷ vị nhân



Phương Mai Từ Điển - Tra Hán Việt ★ 芳梅辞典―漢字辞書