Kanji Version 13
logo

  

  

元 nguyên  →Tra cách viết của 元 trên Jisho↗

Kanji thường dụng Nhật Bản (Bảng 2136 chữ năm 2010)
Số nét: 4 nét - Bộ thủ: 儿 (2 nét) - Cách đọc: ゲン、ガン、もと
Ý nghĩa:
gốc, origin

nguyên [Chinese font]   →Tra cách viết của 元 trên Jisho↗

Từ điển hán tự
Số nét: 4 nét - Bộ thủ: 儿
Ý nghĩa:
nguyên
phồn & giản thể

Từ điển phổ thông
1. bắt đầu, thứ nhất
2. chủ yếu, căn bản, nguyên tố
3. đơn vị tiền tệ
4. đời nhà Nguyên
Từ điển trích dẫn
1. (Danh) Đầu người. ◇Mạnh Tử : “Dũng sĩ bất vong táng kì nguyên” (Đằng Văn Công hạ ) Bậc dũng sĩ chết mất đầu cũng không sợ.
2. (Danh) Lượng từ: đồng tiền. Mười “giác” (hào) là một “nguyên”. § Thông “viên” . ◎Như: “ngũ thập nguyên” năm mươi đồng.
3. (Danh) Nhà “Nguyên” , giống ở “Mông Cổ” vào lấy nước Tàu, nối đời làm vua hồi năm 1275.
4. (Danh) Tên húy vua nhà Thanh là “Huyền” , nên sách vở in về đời ấy đều lấy chữ “nguyên” thay chữ “huyền” .
5. (Danh) “Nguyên nguyên” trăm họ, dân đen gọi là “lê nguyên” . ◇Chiến quốc sách : “Chế hải nội, tử nguyên nguyên, thần chư hầu, phi binh bất khả” , , , (Tần sách , Tô Tần ) Thống trị hải nội, thân ái trăm họ, chư hầu phải thần phục, không dùng binh không được.
6. (Danh) Nhà tu đạo cho trời, đất, nước là “tam nguyên” tức là ba cái có trước vậy.
7. (Danh) Phép lịch cũ định ngày rằm tháng giêng là “thượng nguyên” , rằm tháng bảy là “trung nguyên” , rằm tháng mười gọi là “hạ nguyên” , gọi là ba ngày “nguyên”.
8. (Danh) Họ “Nguyên”.
9. (Tính) Đứng đầu. ◎Như: “nguyên thủ” người đứng đầu. ◇Tam quốc diễn nghĩa : “Nhược dục trị tội, đương trừ nguyên ác” , (Đệ tam hồi) Nếu muốn trị tội, nên diệt trừ mấy tên gian ác đứng đầu.
10. (Tính) Mới, đầu tiên. ◎Như: “nguyên niên” năm đầu (thứ nhất), “nguyên nguyệt” tháng Giêng, “nguyên nhật” ngày mồng một.
11. (Tính) To lớn. ◎Như: “nguyên lão” già cả. § Nước lập hiến có “nguyên lão viện” để các bực già cả tôn trọng dự vào bàn việc nước.
12. (Tính) Tài, giỏi. ◇Lễ Kí : “Thiên tử chi nguyên sĩ” (Vương chế ) Người tài giỏi của thiên tử.
13. (Tính) Cơ bản. ◎Như: “nguyên tố” .
14. (Phó) Vốn là. ◇Tô Thức : “Sứ quân nguyên thị thử trung nhân” 使 (Hoán khê sa ) Sử Quân vốn là người ở trong đó.
Từ điển Thiều Chửu
① Mới, đầu năm vua mới lên ngôi gọi là nguyên niên năm đầu (thứ nhất). Nửa chừng muốn đổi niên hiệu khác, cũng gọi là cải nguyên . Lịch tây, lấy năm chúa Gia-tô giáng sinh, để ghi số năm, nên gọi năm ấy là kỉ nguyên , nghĩa là số một bắt đầu từ đấy. Phàm đầu số gì cũng gọi là nguyên. Như tháng giêng gọi là nguyên nguyệt , ngày mồng một gọi là nguyên nhật .
② To lớn, như là nguyên lão già cả. Nước lập hiến có nguyên lão viện để các bậc già cả tôn trọng dự vào bàn việc nước.
③ Cái đầu, như dũng sĩ bất vong táng kì nguyên kẻ sĩ mạnh thường nghĩ chết mất đầu cũng không sợ. Vì thế người đại biểu cả một nước gọi là nguyên thủ . Phàm người thứ nhất đều gọi là nguyên. Như trạng nguyên kẻ thi đỗ đầu khoa thi đình.
④ Nguyên nguyên trăm họ, dân đen gọi là lê nguyên Nhà tu đạo cho giời, đất, nước là tam nguyên tức là ba cái có trước vậy.
⑤ Phép lịch cũ định ngày rằm tháng giêng là thượng nguyên , rằm tháng bảy là trung nguyên , rằm tháng mười gọi là hạ nguyên , gọi là ba ngày nguyên. Như thượng nguyên giáp tí , hạ nguyên giáp tí , v.v.
⑥ Nhà Nguyên, giống ở Mông cổ vào lấy nước Tầu, nối đời làm vua hồi năm 1275.
⑦ Ðồng, tục thường dùng chữ nguyên (cũng như chữ viên ) để gọi tên tiền, như ngân nguyên đồng bạc.
⑧ Tên huý vua nhà Thanh là Huyền , nên sách vở in về đời ấy đều lấy chữ nguyên thay chữ huyền.
Từ điển Trần Văn Chánh
① Đầu tiên, thứ nhất: Năm đầu, năm thứ nhất;
② Đứng đầu: Người đứng đầu Nhà nước; Kẻ đứng đầu tội ác thì không cần dạy dỗ mà giết đi (Tuân tử);
③ Nguyên tố: Nguyên tố hoá học;
④ Đồng (đơn vị tiền): Như [yuán] nghĩa
③,
④: Một trăm đồng Nhân dân tệ;
⑤ (văn) Đầu người: Kẻ dũng sĩ chết mất đầu cũng không sợ; Rợ địch mang trả đầu của ông ta lại (Tả truyện);
⑥ (văn) Giỏi: Người tài giỏi của thiên tử (Lễ kí: Vương chế);
⑦ (văn) To, lớn;
⑧ (văn) Nguyên là, vốn là: 使 Sử Quân vốn là người ở trong đó (Tô Thức);
⑨ (văn) Xem ;
⑩ (cũ) Dùng thay cho chữ (huyền) (vì kị huý vua nhà Thanh); [Yuán] Đời Nguyên (Trung Quốc, 1271-1368); (Họ) Nguyên.
Từ điển Nguyễn Quốc Hùng
Bắt đầu. Lúc đầu. Td: Kỉ nguyên — Người đứng đầu. Td: Khôi nguyên — To lớn — Tốt đẹp — Đồng bạc ( đơn vị tiền tệ ) — Tên một triều đại Trung Hoa, trải được năm đời, gồm chín vua, kéo dài được 93 năm ( 1277-1368 ).
Từ ghép
á nguyên • cải nguyên • càn nguyên • công nguyên • đa nguyên • đại nguyên suý • giải nguyên • hạ nguyên • hội nguyên • khai nguyên • khôi nguyên • kỉ nguyên • kiền nguyên • kiền nguyên thi tập • kỷ nguyên • kỷ nguyên • mĩ nguyên • nguyên âm • nguyên dạ • nguyên đán • nguyên huân • nguyên huân • nguyên kiện • nguyên lão • nguyên nguyên • nguyên quán • nguyên soái • nguyên soái • nguyên suý • nguyên suý • nguyên thủ • nguyên tịch • nguyên tiêu • nguyên tố • nguyên trạng • nguyễn trạng nguyên phụng sứ tập 使 • nguyên tử • phục nguyên • phục nguyên • tam nguyên • tây nguyên 西 • thượng nguyên • trạng nguyên • trạng nguyên • trung nguyên • trung nguyên tiết



Phương Mai Từ Điển - Tra Hán Việt ★ 芳梅辞典―漢字辞書